اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٥٠ - مقدّمه اوّل مراد از كلمه «واحد» در عنوان بحث چيست؟

مقدمات بحث‌

مقدّمه اوّل: مراد از كلمه «واحد» در عنوان بحث چيست؟

مرحوم آخوند در اين مقدّمه به ذكر دو مطلب مى‌پردازند: مطلب اوّل: مقصود از كلمه واحد، خصوص واحد شخصى نيست‌ [١] بلكه شامل واحد جنسى و واحد نوعى هم مى‌شود. [٢] ايشان در ابتدا مثالى را مطرح مى‌كنند كه در آن مسامحه وجود دارد ولى در ذيل همين كلامشان آن را اصلاح مى‌كنند. مرحوم‌

[١]- بله، واحد شخصى، قدر متيقن از آن مى‌باشد.

[٢]- واحد بر سه قسم است: شخصى، نوعى، جنسى. واحد شخصى، مثل اين كه بگوييم: «زيدٌ واحدٌ». در اينجا زيد عبارت از وجود انسان به ضميمه خصوصيات فرديّه است كه اين خصوصياتْ مانع از اين مى‌شود كه صاحب آن خصوصيات تكثر پيدا كند. و كلمه فرد- كه در منطق بكار برده مى‌شود- در مقابل تكثر است. واحد نوعى مثل اين كه بگوييم: «الإنسان واحد». در اينجا واحد به اين معنا نيست كه قابل صدق بر كثيرين نباشد بلكه مراد اين است كه انسان، نوعِ واحدى- در مقابل ساير انواع حيوان- است. واحد جنسى مثل اين كه گفته شود: «الحيوان واحد». يعنى حيوان، جنس واحدى است كه انواع متعدّدى تحت پوشش اين جنس قرار دارند.