اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٣٧ - ملاك موافقت و مخالفت در باب اوامر و نواهى

ملاك موافقت و مخالفت در باب اوامر و نواهى‌

ملاك موافقت و مخالفت در باب اوامر روشن است، زيرا اگر مكلّف يك فرد از افراد طبيعت مأمور بها را در خارج ايجاد كند، هم غرض مولا حاصل شده و هم امر ساقط مى‌شود. در ارتباط با مخالفت هم اگر مأمور به واجب موقّت بود و در وقت خودش انجام نگرفت، مخالفتْ تحقّق پيدا كرده است، و امر مولا ساقط مى‌شود. [١] پس راه‌هاى سقوط امر در باب اوامر دو چيز است: موافقت امر مولا و مخالفت با امر مولا. امّا در باب نواهى‌ اين‌گونه نيست. مكلّف وقتى با «شرب خمر» مواجه مى‌شود، يكى از اين دو حال براى او پيش مى‌آيد: يا به «لا تشرب الخمر» عمل كرده شرب خمر را ترك مى‌كند و يا آن را ناديده گرفته و مرتكب شرب خمر مى‌شود. در اينجا اگر شرب خمر كند، عنوان مخالفت با نهى تحقّق پيدا مى‌كند ولى اين مخالفت موجب سقوط نهى نخواهد شد بلكه در مورد ساير افراد شرب خمر نيز- كه مكلّف با آنها مواجه است- اين نهى وجود دارد.

[١]- و همان‌طور كه در بحث واجب موقّت گفتيم: «مسأله قضاء از راه دليل ديگرى ثابت مى‌شود».