اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٩٧ - تحقيق در مورد واجب كفائى

عقيده داشتند مقتضاى اصالة الاطلاق حمل بر عينيّت است، زيرا عينيت، داراى اطلاق و كفائيت داراى تقييد است. اطلاقى كه در واجب عينى وجود دارد اين است كه- مثلًا- مكلّف بايد نماز ظهر را بخواند، خواه ديگرى بخواند يا نخواند، امّا در باب واجب كفائى، دفن ميت در صورتى بر مكلّف واجب است كه ديگران آن را انجام نداده باشند. ما در آنجا حرف مرحوم آخوند را مورد مناقشه‌ قرار داده و گفتيم: از راه اصالة الاطلاق نمى‌توان عينى بودن واجب را استفاده كرد. بنابراين در ما نحن فيه بايد مسئله را با قطع نظر از مؤيد مذكور، مورد بررسى قرار دهيم.

تحقيق در مورد واجب كفائى‌

از آنچه گفته شد معلوم گرديد كه ما در باب واجب كفائى با دو احتمال روبرو هستيم: ١- اختلاف واجب عينى و واجب كفائى در ارتباط با مكلّف باشد و مكلّف در واجب عينى «وجود سارى مكلّف» و در واجب كفائى «صرف الوجود مكلّف» باشد. ٢- اختلاف واجب عينى و واجب كفائى در ارتباط با مكلّف به باشد. يعنى مكلّف به در واجب عينى مقيد به قيد مباشرت است ولى در واجب كفائى مقيّد به اين قيد نيست. تحقيق‌ در مسئله اين است كه ما دليلى بر يكنواخت بودن همه اقسام واجب كفائى نداريم. بلكه ممكن است بعضى را از طريقى و بعضى ديگر را از طريق ديگر حل كنيم. اين معنا اگرچه ابتداءً بعيد به نظر مى‌آيد، [١] ولى مقتضاى تحقيق اين است كه‌

[١]- چون آنچه تا كنون در ذهن ما نقش بسته اين است كه تصوير واجب كفائى در تمام مواردش به يك صورت است.