تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٦٠ - تفسير ابيات

« يَسْئَلُونَكَ عَنِ اَلْخَمْرِ وَاَلْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما ٢ : ٢١٩ . . . » [١] ( از تو در بارهء شراب و قمار مى پرسند ، بگو در آن دو گناه بزرگى وجود دارد ، و داراى منافعى براى مردم است و گناه آن دو بزرگتر است ) .
مقصود از منافع عنوان كالا بودن و لذت بخشى شراب است كه براى چند ساعتى سلولها را از كار باز مى دارد و من انسانى را از آگاهى و سلطه محروم مى سازد ، آيا اين دو منفعت مى تواند ضرر خود باختگى و نقصهاى فيزيولوژى و روانى كه بر انسان وارد مى شود ، جبران نمايد و آيا ضرر مزبور تنها به اشخاص نابخرد متوجه است ؟ الكل قوانين طبيعى خود را اجرا خواهد كرد ، خواه استعمال كنندهء آن ابن سينا باشد و خواه يك فرد معمولى ، بلكه از يك نظر مى توان گفت : ضرر ميخوارى براى عقلاى زبر دست بيشتر از مردم عوام مى باشد ، زيرا فعاليتها و جريانات طبيعى و روانى فراوانى لازم است تا يك فرد بتواند ، از پرتگاههاى حماقت و نادانى و خشونت پديده هاى خارجى و جنگل سحر آميز خيالات و پندارهاى بىاساس درونى عبور كرده به مرحله خردمندى برسد و بتواند آن مقام والاى انسانى را احراز نمايد ، بديهى است كه مى خوارى و مستى همان اخلالگرى خود را در چنان مغز رشد يافته نيز انجام خواهد داد ، در نتيجه آسيبش به كارگاه حساستر و منظمتر وارد خواهد گشت .
با يك مثال ساده - تفاوت زيادى است ميان اين كه سنگى را به حوض آب معمولى بياندازيد و اين كه همان سنگ را به يك آزمايشگاه بسيار دقيق بياندازند كه هر يك از اجزاى ظريفش هزاران انرژى مغزى و ميليونها بودجه و سالها زحمت مصرف كرده است . بنا بر اين مطلب دو بيت فوق كاملًا نابجا است .
باز خداوند متعال مى فرمايد :

[١] سوره البقرة ، آيهء ٢١٩ . .