تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١١٩ - توضيح

( حسين بن خالد مى گويد : به حضرت على بن موسى الرضا عرض كردم : اى پسر پيامبر خدا ، مردم روايت مى كنند كه پيغمبر فرموده است : خداوند آدم را مطابق صورت خود آفريده است ، [ آيا اين سخن صحيح است ؟ ] حضرت رضا فرمود : خدا آنان را بكشد كه اول حديث را حذف كرده‌اند ، حديث به اين نحو است كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و اله از نزد دو نفر عبور مى كرد ، آن دو نفر به يك ديگر دشنام مى دادند و آن حضرت شنيد كه يكى به ديگرى گفت : خدا صورت تو و صورت هر كس را كه بتو شباهت دارد ، قبيح نمايد . آن حضرت فرمود : اى بندهء خدا اين حرف را مزن زيرا خداوند آدم عليه السلام را به صورت او آفريده است ) .
توضيح - از اين روايت معلوم مى شود كه مقصود از تشبيه در حديث معروف تشبيه صورت انسان به آدم ابو البشر عليه السلام بوده است نه خدا . مضمون همين روايت از امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام هم نقل شده است :
« و فى التوحيد باسناده عن على عليه السلام قال سمع النَّبىّ رجلا يقول لرجل : قبح الله وجهك و وجه من يشبهك فقال صلى الله عليه و آله : مه ، لا تقل هذا فان الله خلق آدم على صورته » [١] ( صدوق در كتاب توحيد با اسنادش از على عليه السلام نقل مى كند كه پيغمبر اكرم شنيد كه مردى بمرد ديگر مى گفت : خدا صورت تو را و صورت هر كس را كه بتو شبيه است زشت گرداند ، پيغمبر فرمود : ساكت باش ، چنين حرفى مزن ، زيرا خداوند آدم عليه السلام را به صورت او آفريده است . ) بنا بر اين رواياتى كه بدون مورد حكم پيامبر نقل شده است ، تقطيع شده و اصل داستان را كه توضيح دهنده مقصود پيامبر است حذف كرده‌اند . مخصوصاً از كنوز الحقائق نقل شده است كه روايت فوق را به اين ترتيب آورده است :

[١] توحيد ، صدوق ، ( محمد بن على بن بابويه ) نقل از مصابيح الانوار فى حل مشكلات الاخبار ، سيد عبد الله شبر ، ج ١ ص ٢٠٧ . .