المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٠٠ - مبحث اشتغال

حتم: خبر.

ان: حرف شرط.

تلا: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، متعدّى، معلوم، ثلاثى مجرّد از باب نصر، ينصر، ناقص واوى، فعل شرط و جواب شرط بقرينه « النّصب حتم» مقدّر مى‌باشد.

السّابق: اسم فاعل، مفرد، مذكّر، فاعل است براى « تلى ».

ما: موصوله، مفعول است براى « تلى ».

يختصّ: فعل مضارع، معلوم، مفرد، مذكّر، غائب، لازم، از ثلاثى مزيد، باب افتعال، و ضمير فاعلى آن به ماء موصوله راجع بوده و جمله فعل و فاعل صله و عائد است براى « ما ».

باء: حرف جارّ، عامل، مبنى.

الفعل: مجرور به باء، جارّ و مجرور متعلّق است به « يختصّ ».

كاف: حرف جارّ و مجرورش « قولك » است كه حذف شده.

ان: حرف شرط است ولى در اينجا اسم است.

واو: عاطفه.

حيثما: از ادات شرط است ولى در اينجا اسم مى‌باشد.

ترجمه:

و نصب اسم سابق حتمى و قطعى است اگر پهلوى آن كلمه‌اى قرار گيرد كه اختصاص بفعل داشته باشد مانند: ان و حيثما.

متن: «٢٥٨»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

المباحث النحويه شرح سيوطى ؛ ج‌٢ ؛ ص٨٠١