المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٩٩ - مبحث اشتغال

قوله: لو لا ذلك: مشار اليه « ذلك » ضميره او سببه مى‌باشد

قوله: لعمل فيه: ضمير در « عمل » به فعل او شبهه راجع بوده و در « فيه » به اسم برمى‌گردد.

قوله: او فى موضعه: يعنى فى موضع الاسم المتقدّم و آن در وقتى است كه اسم مبنى باشد.

قوله: اى محلّه: يعنى محلّ المضمر.

قوله: و اختلف فى ناصبه: ضمير در « ناصبه » به اسم سابق راجع است.

قوله: و تبعهم المصنّف: و ضمير جمع در « تبعهم » به جمهور راجع است.

قوله: على انّه منصوب: ضمير در « انّه » به اسم سابق راجع است.

قوله: موافق لما قد اظهرا لفظا: مانند مثالهائى كه ذكر شد همچون: زيدا ضربته كه زيد منصوب است به عامل مقدّر يعنى « ضربت » كه از نظر لفظ با ضربت مذكور موافق است.

قوله: او معنى: همچون مثال مذكور در صورتى كه عامل مقدّر را « ادّبت » قرار دهيم كه با ضربت از حيث معنا موافق است نه از جهت لفظ.

قوله: بالفعل المذكور بعده: ضمير در « بعده » به اسم سابق راجع است.

قوله: ثم اختلف: يعنى قائلين بقول دوّم با هم اختلاف كرده‌اند.

قوله: فقيل انّه عامل فى الضمير: ضمير در « انّه » به الفعل المذكور بعده راجع است.

متن: «٢٥٧»

تجزيه و تركيب‌

واو: بمعناى استيناف.

النّصب: مبتداء.