المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٧٨ - مبحث تمييز

و قوله:

و قاس ذلك الكسائىّ و المبرّد و المازنىّ، و اختاره المصنّف فى شرح العمدة.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

اگر خواستى بواسطه كلمه « من » تمييزى را كه مميّز غير عدد است و نيز فاعل در معنا نيست جرّ بده مانند:

طب نفسا تفد.

شارح گويد:

بواسطه « من » تبعيضيّه اگر خواستى مى‌توانى هرتميزى را جرّ دهى مگر چهار چيز را:

١- تميز عدد يعنى تميزى كه مفسّر عدد باشد چنانچه قبلا گذشت.

٢- تميزى كه در معنا فاعل مى‌باشد مشروط باينكه از فاعل صناعى به تمييز تحويل و تغيير داده شده باشد.

مانند: طب نفسا تفد (پاكيزه باش از حيث نفس فائده داده ميشود).

شاهد در « نفسا » است كه در اصل فاع صناعى بوده و بعد از تحويل از آن بصورت موجود درآمده، تقدير اين مثال: لتطب نفسك بوده كه طبق اين عبارت « نفسك » فاعل صناعى براى « لتطب » مى‌باشد، بنابراين نميتوان آنرا جرّ داد بلكه نصبش واجب است.

٣- تميزى كه در معنا فاعل بوده مشروط باينكه از مضاف به تمييز تحويل يافته باشد مانند:

زيد اكثر مالا (زيد بيشتر است از حيث مال).

اينمثال در اصل: مال زيد اكثر بوده يعنى كلمه « مال » مضاف بوده و