المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٠١ - مبحث حال

نمى‌باشد كه حذفش باعث اخلال در معنا باشد و اين فصلى است كه خبر را خارج مى‌كند زيرا خبر عمده بوده و جايز نيست بدون جهت در كلام نيايد چه آنكه افاده معنا موقوف به ذكر آن مى‌باشد.

سپس در ذيل « منتصب مفهم فى حال» مى‌گويد:

يعنى حال مفهم حال كذائى باشد باين معنا كه حال صاحب حال را بيان نمايد.

و مقصود از « حال صاحب حال» هيئتى است كه صاحب حال داراى آن مى‌باشد و اين فصلى است كه صفت را از تعريف حال خارج مى‌كند زيرا صفت مبيّن هيئت و كيفيّت نمى‌باشد چنانچه با اين قيد تمييز در مثل: للّه درّه فارسا (براى خدا است خير كثير او از حيث اسب‌سوارى) خارج مى‌شود چه آنكه « فارسا » اگرچه وصف و فضله و منصوب است ولى مبيّن هيئت نمى‌باشد.

مثال‌

و مثال حال كه جامع امتيازات و خصوصيّات مذكور باشد عبارتست از:

اذهب فردا (ميروم در حال تنهائى).

تقدير آن اذهب فى حال تفرّدى مى‌باشد.

سؤال و انتقاد

اين تعريف مانع از اغيار نيست يعنى شامل غير حال نيز مى‌شود در حاليكه نبايد چنين باشد چه آنكه كلمه « راكب » در مثال: مررت برجل راكب (مرور كردم بمردى سواره) مشمول تعريف واقع ميشود زيرا:

اوّلا: وصف بوده.

ثانيا: فضله مى‌باشد.