المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٤٢ - اصل در فاعل و مفعول

المفعول: فاعل است براى « يجيئ ».

قبل: اسم، ظرف، متعلّق است به « يجيئ » ، مضاف.

الفعل: مضاف اليه براى « قبل ».

ترجمه:

و گاهى هركدام از فاعل و مفعول برخلاف اصل آورده مى‌شوند و گاهى مفعول نيز پيش از فعل مى‌آيد.

متن: «٢٣٩»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

اخّر: فعل امر، متعدّى، ضمير مستتر در آن فاعلش مى‌باشد.

المفعول: مفعول است براى « اخّر ».

ان: حرف شرط.

لبس: مصدر، مرفوع است تا نائب فاعل باشد براى « حذر » مقدّر كه مفسّرش حذر در لفظ مى‌باشد و جمله فعليّه، فعل شرط بوده و جوابش بقرينه « اخّر المفعول» محذوف است.

حذر: فعل ماضى، مجهول، مفسّر است براى فعل شرط مقدّر.

او: حرف عاطفه.

اضمر: فعل ماضى، مجهول از باب افعال، معطوف است به « حذر ».

الفاعل: نائب فاعل است براى « اضمر ».

غير: اسم، متوغّل در تنكير (يعنى هميشه نكره است)، مضاف، حال.

منحصر: اسم فاعل، مضاف اليه براى « غير ».

ترجمه:

مفعول را واجب است مؤخّر بياورى اگر ترس از اشتباه بوده يا فاعل‌