المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٤١ - اصل در فاعل و مفعول

مصنّف گويد:

و اصل و قاعده اوّلى در مفعول اينستكه منفصل باشد.

شارح گويد:

يعنى منفصل از فعل باشد زيرا مفعول فضله و زيادى است باينمعنا كه تماميّت معناى عبارت وابسته بآن نيست لذا بايد آنرا از فعل كه قوام و تماميّت معنا بآن بستگى دارد جدا آورد.

مانند: ضرب زيد عمروا (زد زيد عمرو را).

شاهد در « زيد » است كه فاعل ضرب بوده و بآن متّصل مى‌باشد و « عمرو » مفعول آن و منفصل ذكر شده.

متن: «٢٣٨»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

قد: حرف بمعناى تقليل.

يجاء: فعل، مضارع، مجهول و ضمير نائب فاعلى به كلّ واحد من الفاعل و المفعول راجع است.

باء: حرف جارّه.

خلاف: مجرور به « باء » متعلّق به « يجاء » ، مضاف.

الاصل: مضاف اليه.

واو: عاطفه.

قد: حرف بمعناى تقليل.

يجيئ: فعل مضارع، معلوم، اجوف ياء و مهموز اللّام، لازم و با باء جارّه متعدّى ميشود.