المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨٥ - موارد جواز فتح و كسر همزه

واو: عاطفه.

ذا: اسم اشاره، مبتداء.

يطّرد: فعل، مضارع، ثلاثى مزيد از باب افتعال، خبر براى « ذا ».

فى: جارّه.

نحو: مجرور به « فى » ، متعلّق به « يطّرد » ، مضاف و مضاف اليهش كه « قولك » است محذوف مى‌باشد.

خير: مضاف، مبتداء.

القول: مضاف اليه.

انّى: حرف مشبهة بالفعل با اسمش.

احمد: خبر براى « انّ » و جمله « انّى احمد» خبر است براى « خير القول».

ترجمه:

و دو وجه نسبت داده شده به « انّ » زمانيكه بعد از فاء جزائيّه قرار بگيرد و ايندو وجه شايع و مطّرد است در مثل قول شما كه مى‌گوئيد: خير القول انّى احمد.

شرح عربى:

( مع) كونها (تلوفا الجزاء) نحو «كتبربّكم على نفسه الرّحمة انّه من عمل منكم سوءا بجهالة ثمّ تاب من بعده و اصلح فانّه غفور رحيم» يجوز كسرها على معنى فهو غفور رحيم و فتحها على معنى فالمغفرة حاصلة

( و ذا) اى جواز الكسر و الفتح (يطّرد فى) كلّ موضع وقعت فيه انّه خبرا عن قول و خبرها قول و فاعل القولين واحد (نحو خير القول انّى احمد) اللّه، فالكسر على الاخابار بالجملة و الفتح على تقدير: خير القول حمد اللّه و كذلك يجوز الوجهان اذا وقعت موضع التّعليل نحو « انّا كنّا ندعوه من قبل انّه هو البرّ الرّحيم».