المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٦٧ - سوم از نواسخ افعال مقاربه

در سين از « عسى » در مثل « عسيت » هم فتحه جايز بوده و هم كسره ولى اختيار فتحه نزد ما معلوم مى‌باشد.

شارح گويد:

مقصو اينستكه وقتى به « عسى » ( تاء ضمير) يا (نون) و يا (نا) متّصل باشد مثل:

عسيت، عسين، عسينا در سين دو وجه جايز است.

١- فتحه‌

٢- كسره‌

سپس در ذيل « انتقاء الفتح» مى‌گويد:

كلمه « انتقاء » با قاف يعنى اختيار و لفظ « زكن » يعنى علم و معلوم بودن آن يا از جهت تقديم فتح بركسر است كه مصنّف در عبارت « و الفتح و الكسر اجز» اينطور آورده و يا بملاحظه شهرتش از خارج براى ما معلوم است فلذا تمام قرّاء مگر نافع اينكلمه را در قرآن شريف بفتح قرائت كرده‌اند.

قوله: و هو الخبر: ضمير « هو » به ثان فقد راجع است.

قوله: احسب النّاس اين يتركوا: آيه (٢) از سوره عنكبوت.

قوله: هذا ما اختاره المصنّف: مشار اليه « هذا » سدّ مسدّ جزئين بودن « ان يفعل» مى‌باشد.

قوله: من جعل هذه الافعال: بيان است براى « ما اختاره المصنّف».

قوله: ابدا: چه بعدشان « ان يفعل» واقع شود و چه نشود.

قوله: الى انّها حينئذ تامّة: ضمير در « انّها » به افعال مقاربه راجع بوده و كلمه « حينئذ » يعنى حين قد يرد غنى بان يفعل عن ثان فقد.

قوله: او ارفع مضمرا بها: ضمير در « بها » به عسى راجع است.

قوله: اذا اسم قبلها قد ذكر: ضمير در « قبلها » به « عسى » راجع است.

قوله: و هو لغة اهل الحجاز: ضمير « هو » به تجريد از ضمير راجع است.

قوله: اذا اتّصل بها تاء الضّمير: ضمير در « بها » به عسى راجع است.