المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٢٧ - موارد اطراد و شيوع زائد واقع شدن كان

حذف شده و بجاى آن « ما » بعنوان عوض آمده، سپس نون « ان » را در « ما » ادغام كرده‌اند شده است « امّا ».

اين نكته را مصنّف در شرح كافيه آورده است.

مصنّف گويد:

و از مضارع « كان » كه مجزوم است نون را حذف مى‌كنند.

شارح گويد:

در مضارع مزبور فرقى نيست كه ناقصه بوده يا تامّه باشد.

و در ذيل « منجزم » مى‌افزايد:

مراد اينستكه جزم مضارع بسكون بوده و پهلويش ساكن و ضمير متّصل واقع نشده باشد كه در اينصورت البتّه نون مضارع را بجهت تخفيف حذف مى‌كنند مانند:

و لم اك بغيّا (من خلاف‌كار نيستم).

شاهد در « اك » است كه در اصل « اكون » بصيغه متكلّم وحده بوده و چون مجزوم بسكون است و دوشرط يادشده فراهم مى‌باشد نونش را بمنظور تخفيف در كلام حذف كرديم.

و نيز مثل:

و ان تك حسنة (و اگر نيك و زيبا باشد).

شاهد در « تك » است كه در اصل « تكون » بصيغه غائب بوده و چون مجزوم بسكون است و دو شرط مزبور فراهم مى‌باشد نونش را بمنظور تخفيف در كلام حذف نموديم.

سپس مى‌گويد:

بخلاف فعل مضارعى كه مجزوم نبوده يا جزمش بحذف باشد و همچنين بخلاف مضارع مجزومى كه يا متّصل بساكن بوده و يا به ضمير اتّصال داشته باشد.