المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩٣ - اول كان و نظائر آن

است.

قوله: ذكرها فى الكافية: ضمير فاعلى در « ذكرها » به مصنّف و ضمير مفعولى آن به افعال مذكور عود مى‌كند.

قوله: ماض له مضارع و امر الخ: ضمير در « له » به ماض عود مى‌كند.

متن: «١٤٧»

تجزيه و تركيب‌

واو: استينافيّه، حرف مهمل، مبنى.

غير: مضاف، مبتداء.

ماض: مضاف اليه.

مثله: مضاف و مضاف اليه، حال است از فاعل در « قد عملا».

قد: بمعناى تحقيق.

عملا: بصيغه مفرد و الفش الف الحاقى است، ماضى، ثلاثى مجرّد، مبنى، خبر است براى « غير ».

ان: حرف شرط، عامل جزم، مبنى.

كان: از افعال ناقصه.

غير: اسم كان، مضاف.

الماضى: مضاف اليه براى « غير ».

منه: جارّ و مجرور، متعلّق به « استعملا ».

استعملا: بصيغه ماضى مجهول، مفرد و الفش الحاقى است، خبر براى « كان » و جمله « كان » با اسم و خبرش جمله شرطيّه بوده و جواب ان بقرينه « قد عملا» حذف شده و تقدير كلام چنين است: