المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩٤ - اول كان و نظائر آن

ان كان غير الماضى استعمل منه فقد عمل مثله.

ترجمه:

و غير ماضى همچون ماضى عمل مى‌نمايد در صورتيكه از اين افعال غير ماضى استعمال شده باشد.

متن: «١٤٨»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه، مهمل، مبنى.

فى: حرف جارّ، عامل، مبنى.

جميعها: مضاف و مضاف اليه و كلمه « جميع » صفت مشبهه بوده و مجرور است به « فى » جارّ و مجرور متعلّق است به « اجز ».

توسط: بصيغه مصدر، مضاف، مفعول مقدّم براى « اجز ».

الخبر: مضاف اليه براى « توسّط ».

اجز: بصيغه امر حاضر، فعل و فاعل.

واو: عاطفه.

كلّ: مبتداء و تنوينش عوض از مضاف اليه محذوف است و تقديرش « كلّ النّحاة» مى‌باشد.

سبقه: مضاف و مضاف اليه، مفعول مقدّم براى « حظر » مى‌باشد و اضافه « سبقه » از قبيل اضافه مصدر به فاعلش مى‌باشد.

دام: مفعول براى « سبقه ».

حظر: خبر است براى « كلّ ».

ترجمه:

در تمام افعال ناقصه وسط قرار گرفتن خبر بين افعال و اسم آنها جايز است و تمام نحوى‌ها از سبقت گرفتن خبر بردام منع نموده‌اند.