مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٥٩
استفاده نكرده است، امّا لفظى كه بارها مورد استفاده ايشان قرار گرفته، مجبّره است و مى توان گفت كه مجبّره در نزد ابوالفتوح همان اهل سنت به مفهوم امروزى آن است. ايشان از الفاظى چون: اصحاب حديث، اشعرى، اشاعره و اصحاب اخبار نيز استفاده كرده است، ولى لفظ شاخص همان مجبّره است. شايد دليل آن كثرت مذاهبى همچون: نجّاريه، كراميّه و بقيه فرق اهل سنت در زمان وى باشد كه مبلغ جبر بودند. احمد بن حنبل به عنوان اولين فردى كه اصول اعتقادى اصل سنت را مدّون ساخت، به اصولى تأكيد كرد كه مهم ترين آنها كه به بحث ما ارتباط دارند، عبارت اند از: ١. ايمان به قَدَر، خير و شر آنكه از اين ديدگاه، جبر فهميده مى شود و ابوالفتوح به نقد آن مى پردازد؛ ٢. ديدن خداوند در روز قيامت؛ مبحثى كه در جاى جاى تفسير روض الجنان آن را به نقد مى كشد؛ ٣. قرآن كلام خداست و مخلوق نيست. ابوالفتوح در ذيل آيات متعددى عقيده حدوث قرآن را تأييد مى كند؛ ٤. ايمان عبارت است از قول و عمل كه ابوالفتوح آن را به تصديق دل معنا مى كند؛ ٥ . صفاتى كه خداوند خود را به آنها وصف كرده است، مى پذيريم؛ ولى از كيفيت آنها خبر نداريم. اين عقيده باعث شده كه نسبت تجسيم و تشبيه به اصحاب حديث داده شود و ابوالفتوح رازى نيز در تفسير خود اين مطلب را به صورت دقيق بيان كرده است كه به آنها مى پردازيم.