مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١٨١

اگر گويند كه در زمان فترت، شرع عيسى عليه السلام بوده؟ گوييم: اعراب جاهلى، غالبا با دين عيسى آشنا نبودند و باور نمى كردند كه بايد پيروى كسى كرد و اگر حجت منحصر به شرع و امام و كتاب باشد، بر آنها تمام نبود؛ چون در زمان فترت، حجتى جز عقل نبود. ابوالفتوح رازى در تفسير آيه ١٣١ سوره انعام: «يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالإِنسِ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِى وَيُنذِرُونَكُمْ» گويد: «گروهى بدين آيه تمسك كردند بر آنكه خداى تعالى كسى را عذاب نكند تا پيغمبر نفرستد و تكليف بى آن درست نباشد. و اين منتقض است به اول پيغمبر كه خداى فرستاد و پيغمبرانى كه بر ايشان پيغمبر نبود و جماعتى كه در عهد روزگارِ ايشان پيغمبر نبود كه آن را روزگار فترت خوانند. پس چون چنين باشد، تخصيص بايد كردن با آنان كه معلوم از حال ايشان آن است كه شرع، ايشان را مصلحت باشد و خداى تعالى ايشان را عذاب نكند تا پيغمبر نفرستد به ايشان و مثله قوله تعالى: «وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولاً» [١] تا پيغمبر بيايد و مصالح ايشان به ايشان بنمايد. چون خلاف كنند، پس از آن مستحق عقاب شوند». [٢]

كفار هم مكلف اند

ابوالفتوح رازى در اين باره، در تفسير آيات ٤٤ تا ٥٠ سوره مدّثر: «مَا سَلَكَكُمْ فِى سَقَرَ * قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ * وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ * وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِينَ * وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ * حَتَّى أَتَانَا الْيَقِينُ * فَمَا تَنفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ»