نظر به اينكه بحث احباط و تكفير نزد متكلمان اسلامى جنبه فنى و تخصصى محض دارد، از اين رو، براى اينكه مطالعه اين مقاله براى عموم خوانندگان سودمند گردد، مناسب ديديم در پايان بحث، با مراجعه به آيات و روايات احباط و تكفير، عواملى را بشماريم كه موجب احباط و تكفير به معناى مورد قبول اماميه است. شكى نيست كه بر اساس آيات فراوانى در قرآن، اين گناهان موجب حبط و تباهى اعمال مى گردد: شرك و كفر، ارتداد، نفاق، قتل انبيا، صدّ عن سبيل اللّه ، اسائت ادب در برابر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله، و منت نهادن در مقام صدقه. [١] و علاوه بر آن، اخبار فراوانى دلالت دارد بر اينكه تعداد زيادى از گناهان، باعث سقوط برخى از طاعات مى گردند؛ مانند: ١. عُجب كه در حديث است: «عجب و خودپسندى، حسنات را مى خورد؛ چونان كه هيزم آتش را». [٢] ٢. حسد كه در روايت نبوى آمده است: «بپرهيزيد از حسد كه حسنات را از بين مى برد؛ چنان كه آتش هيزم را از بين مى برد». [٣] ٣. ريا كه در روايت ديگرى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است در قيامت به فرد رياكار گفته مى شود: اى كافر فاجر غادر خاسر! عملت حبط و اجرت تباه شده است». [٤]

[١] در موارد فوق به ترتيب ر.ك: سوره هاى: توبه (٩): آيه ١٧؛ محمد (٤٧): آيه ١؛ بقره (٢): آيه ٢١٧؛ احزاب (٣٣): آيه ١٩؛ آل عمران (٣): آيه ٢٢؛ محمد (٤٧): آيه ٣٢؛ بقره (٢): آيه ٢٦٤.[٢] بحارالانوار، ج ٧٢، ص ٣٢١؛ تفسير نمونه، ج ٢١، ص ٤٨١.[٣] بحارالانوار، ج ٧٣، ص ٢٥٥؛ ج ٣٧، ص ٢١٠.[٤] همان، ج ٧٢، ص ٢٩٥.