آن است كه: هر گه چنين كنى، يار شيطان باشى؛ يعنى هر گه شيطان را پرستى يار شيطان باشى... و وجهى دگر در معنى آيت آن است كه: من مى ترسم كه عذابى به تو رسد از خداى تعالى از باب خذلان و تخليه [١] كه يار شيطان شوى، و اين بر طريق عقوبت بود». [٢] و «هر كس به او تولاّ كند، شيطان او را از راه دين گمراه كند و از ره بهشت، و او را ره نمايد به دوزخ و عذاب آتش». [٣]

١٦. نتايج

١. از نظر روش شناختى، ويژگيها و مؤلفه هاى زير در تفسير روض الجنان به چشم مى خورد. درباره موضوع مورد بحث، ابوالفتوح اخبار، روايات، اقوال و آراى گوناگون را نقل مى كند و گاهى به نقد و بررسى آنها مى پردازد، بعضى را ردّ و برخى قبول مى كند. گاه از صاحبان سخن ذكرى به ميان نمى آورد، ليكن در بيشتر موارد نام آنان را ذكر مى كند. او در پذيرش و ردّ اقوال به ملاكهايى چون: نظر شيعه، اجماع امّت، ظواهر آيات قرآن، توجه و استناد مى نمايد. به خصوصيات زبانى آيات و ساختار صرفى، فقه اللغه و تركيب نحوى واژگان مى پردازد و از بيان سبب نزول آيات و ذكر جزئيات تاريخ و سيره پيامبر غفلت نمى ورزد. به اشعار عرب بسيار استشهاد مى كند و خواننده خود را از ياد نمى برد؛ بلكه در موارد مقتضى او را طرف سخن قرار داده، به او پند و هشدار يا تذكر و توجهى مى دهد و در تبيين و تفسير آيه ها به تناسب، از روش تفسير قرآن با قرآن بهره مى گيرد. ٢. درباره موضوع مقاله، حاصل سخن آن است كه مؤلف روض الجنان، مترادف و معادل شيطان و ابليس را در زبان فارسى غالباً كلمه «ديو» مى داند. ابليس را از آغاز

[١] رها كردن و به حال خود وانهادن.[٢] روض الجنان، ج ١٣، ص ٨٩ ـ ٩٠.[٣] همان، ص ٢٩٨.