شيخ مفيد مى گويد: «نزاع لفظى است و بدا همان است كه همه مسلمانان در باب نسخ مى گويند، مثل درويش ساختن حق تعالى انسانى را پس از توانگرى او. افزوده شدن و كاسته گشتن عمرها و روزيها در اثر كردارهاى نيك و بد بندگان، امر ويژه اى است كه اماميه در زمينه بدا بر آن تأكيد مى ورزند». [١] ٢.١. بدا به معنى ابدا: بر طبق اين ديدگاه، بدا چون به خدا نسبت داده مى شود، به معنى «ابدا»ست و «اظهار»، و مراد آن است كه خداوند امر نهفته اى را ـ كه به هيچ روى بر خودش پوشيده نيست ـ بر انسان آشكار مى گرداند. در اين نظريه، «ل» موجود در تعبير «بدا للّه » به معنى «من» انگاشته مى شود. و به تعبير ديگر، بدا نه تغيير علم خدا كه دگرگونى علم اولياى خداست در مورد امرى كه از آن آگاهى نداشته اند. در ميان دانشمندان شيعى، عده بسيارى بر معنى «ابدا» از «بدا» باور داشته اند. [٢] در اين نظريه، توافقى با آنچه ابوالفتوح رازى درباره ذبح اسماعيل گفته بود، ديده مى شود. در اين باور،«بدا»، «ابدا»ست و در آنجا ابوالفتوح، ذبح نشدن اسماعيل را، آشكار شدن و هويدايى امر بر ابراهيم عليه السلام مى دانست كه ذبح كردن را به خطا گمان برده بود.

٢. روش تفسيرى

در برابر روش پيشين كه مشكل بدا را با تأويل آن به «نسخ» يا «ابدا» حل مى كرد،

[١] اوائل المقالات، ص ٩٢ ـ ٩٣.[٢] شرح اصول الكافى، ملا صدرا، ج ١، ص ٣٧٨ ـ ٣٨١؛ بنراس الضياء، ص ١٨٤؛ كفاية الاصول، ج ١، ص ٣٧٣ ـ ٣٧٥؛ البيان فى تفسير القرآن، ص ٣٨٦ ـ ٣٩٢؛ الميزان، ج ١٦، ص ١٩٤؛ كنز الفوائد، كراجكى، ص ١٠٣ ـ ١٠٥.