يكى از الفاظ مورد نزاع در مذاهب كلامى، لفظ قدريّه است. قدريّه نام كدام فرقه است؟ آيا قدريّه قائلان به اثبات قَدَر هستند و يا به نافيان قَدَر در افعال عباد اطلاق مى شود؟ گويا اين اختلاف به خاطر روايت معروف «القدرية مجوس هذه الامة» است كه هر فرقه، طرف مقابل خود را مجوس اين امت مى داند. [١] اين روايت در منابع روايى اهل سنت و شيعه و در ضمن حديث معروف بازگشت حضرت امير از صفين و پرسش شيخى از قضاء و قدر الهى آمده است. [٢] علامه مجلسى در مرآة العقول به شرح اين روايت پرداخته، مى نويسد: «اين حديث در اصول كافى به صورت مرفوع نقل شده است؛ ولى شيخ صدوق در عيون الاخبار با سلسله سند آورده... خواجه نصير در تجريد به آن استناد نموده است... امّا قول حضرت كه فرمود: قدريه اين امت، دليل بر اين است كه مجبّره همان قدريه هستند و اجماعى است كه پيامبر قدريه را ذم كرده است، ولى هر يك از جبريه و تفويضيّه (معتزله) مخالف خود را به عنوان قدريه نام مى برد. در اخبار ما بر هر دو طيف لفظ قدريّه اطلاق شده است؛ اگر چه به تفويضيّه (معتزله) بيشتر است.... در شرح مقاصد آمده است كه قدريّه همان نافيان تقدير و مشيّت الهى (در افعال انسانى) هستند... و به خاطر اينكه براى عبد قدرتى قائل اند، قدرى نام گرفته اند. معتزله قائل اند: قدريه نام مثبتين قدر است و در عرف به مثبتين يك مسئله آن نام نهاده مى شود... . شكى نيست كه مجوس قائل به اهريمن و يزدان، و از كسانى هستند كه شرّ را به شيطان و خير را به خدا نسبت مى دهند... . در روايات صحيح

[١] ر.ك: التوحيد، ص ٨٨ ـ ٨٩ و ٣١٤ ـ ٣٢٣ .[٢] اصول كافى، ج ١، ص ١٥٥، باب الجبر والقدر، حديث اول.