مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٣٧٥
٣. بررسى علّت مطرح كردن بحثهاى مربوط به اهل بيت و صحابه در تفسير و علت تجليل و تكريم از صحابه در موارد اندك
در بخش پايانى اين نوشتار اين مطلب بررسى مى شود كه علت اين حجم زياد از مباحث مربوط به اهل بيت عليهم السلام چيست؟ و چه ضرورتى ابوالفتوح را وا داشته تا در صدد اثبات برترى اهل بيت عليهم السلام بر صحابه در امامت، خلافت و مناقب برآيد؟ از سوى ديگر چرا با وجود مباحث فراوان در مورد مناقب اهل بيت در تفسير روض الجنان، ابوالفتوح در مواردى نادر به بيان مناقب صحابه و تجليل از آنها پرداخته است؟ با بررسى وضع شيعه در مقابل فِرق ديگر اسلامى در قرن ششم هجرى مى توان به سؤالات مطرح شده پاسخ گفت. وقتى وضعيت و موقعيّت شيعه را در قرن ششم بررسى مى كنيم، مى بينيم كه اين قرن و قرون پيش از آن را بايد قرون تسلّط و استيلاى حاكمان و امراى اهل سنّت دانست، به طورى كه در اين سده ها، اهل سنّت و علماى آنها، آزادانه به تبليغات مذهبى مى پردازند و هر چه بيشتر در صدد توسعه «تسنّن» هستند و از سوى ديگر، شيعيان در محدوديت و ممنوعيت تبليغات دينى به سر مى برند و «رافضى» و خارج از دين لقب مى گيرند. اما قرن ششم را به يك معنا بايد قرن توسعه مذهب تشيع ناميد. در اين قرن مناظرات و مجادلات فِرق مذهبى به اوج خود مى رسد و زمينه هاى اجتماعى براى علماى تشيع فراهم مى شود تا برترى مبانى اين فرقه را به اثبات برسانند و فرهنگ عمومى جامعه را به سوى خود متوجه كنند. محقق ارجمند عسكر حقوقى بعد از بررسى وضعيت فرق اسلامى سده هاى چهار، و پنج و شش و آوردن شواهدى در مورد محدوديت شيعه در اين قرون، اين گونه سخن مى گويد كه: «اين بود نمونه بسيار كوچكى از تعصّبات مخالفان شيعه و تضييقاتى كه در اين