ابوالفتوح در جاى ديگر از مقدّمه تفسير در مقام ردّ «تفسير به رأى» مى گويد: تفسير قرآن تنها با روايات و به استناد اخبار بايد صورت بگيرد: «اكنون بدان كه درست شده است به روايات صحيحه كه تعاطى تفسير قرآن نشايد كرد و اقدام كردن بر بيان و شرح آن الاّ به اخبار و آثار از رسول عليه السلامو از ائمه حق چه قول ايشان نيز مسند باشد به رسول خدا و به رأى خود تفسير نشايد كردن». [١] چنانچه از اين دو عبارت روشن مى شود، تفسير قرآن به وسيله روايات در نزد ابوالفتوح از جايگاه بلندى برخوردار است. ايشان ترجيح يك احتمال از محتملات آيات متشابه را با روايات امكان پذير مى داند و تفسير قرآن بدون استناد به روايات و اخبار رسول و ائمه عليهم السلام را تفسير به رأى مى داند، اما نكته مسلّم اين است كه به يقين منظور ابوالفتوح رحمه الله از تفسير و بيان آيات از طريق روايات رسول و ائمه عليهم السلام اين نيست كه مى توان در تفسير از هر روايت موجود در مجامع روايى بهره برد؛ بلكه مراد ايشان استفاده از روايات و اخبارى است كه استناد آنها به رسول و اهل بيت عليهم السلام تمام و موثوقٌ به باشد.

اصل مطلب

با بررسى روايات فراوان مورد استفاده ابوالفتوح، آنچه باعث تعجّب انسان مى شود، اين است كه از ميان حجم عظيم و تعداد فراوان روايات، تنها حدود ١٩٦ روايت مستند به اهل بيت عليهم السلاماست. قريب به ١٨٢١ روايت، نبوى هستند كه از مجامع روايى اهل سنّت نقل شده و راويان آنها صحابه پيامبرند [٢] و متأسفانه

[١] روض الجنان، ج ١، ص ٤.[٢] روض الجنان، ج ١، ص ٥.[٣] افرادى چون: ابوهريره، حسن بصرى، عبداللّه عمر، عايشه، ابوموسى اشعرى، سفيان ثورى و... . در مورد عدد احاديث مراجعه شود به كتاب تحقيق در تفسير ابوالفتوح رازى.[٤] اين روايت در تفسير روض الجنان بدون استناد به امام رضا عليه السلام و در تفسير تبيان با استناد به آن حضرت آمده است. تبيان، ج ١، ص ٥٥ .[٥] روض الجنان، ج ١، ص ١٠٣.[٦] روض الجنان، ج ١، ص ٢١٧.[٧] نسا (٤): آيه ١.[٨] الميزان، ج ٤، ص ١٤٥ و ١٥٦ .