مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٤٣٦

ابراهيم عليه السلام با عموى خود است، [١] مؤلف روض الجنان مى نويسد: «او [عموى ابراهيم عليه السلام] بت مى پرستيد و لكن چون به اغرا و اغواى شيطان بود، گفت: شيطان را مى پرستيد كه شيطان و ديو هميشه در خداى (عزّوجلّ) عاصى و نافرمان بوده است. و عَصِىّ، فعيل باشد من العصيان، و اين بناى مبالغت است». [٢] ذيل آيه ٢١ سوره نور: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ وَ مَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ...» ؛ اى آنان كه ايمان آورديد پيگيرى مكنى گامهاى ديو را، و هر كه پيگيرى كند گامهاى ديو را، او فرمايد كار زشت و نابايست». [٣] ابوالفتوح در تفسير آيه نگاشته است: «اى گرويدگان و باور دارندگان! پى شيطان مگيرى و به دنبال او مشوى! و هر كه او به دنبال گامهاى شيطان رود او مردمان را فحشا و منكر فرمايد. اين دو اسم است عام جمله قبايح و معاصى را، فالفحشاء و الفاحشة كار زشت باشد، و مُنكَر هر فعلى بود كه عقل يا شرع آن را انكار كند». [٤] با توجه به اين بخش مى توان سبب خصومت عجيب ابليس با انسان را در نقش افشاگرانه آدم جست كه در ماجراى دستور خداوند به سجده فرشتگان بر او، پرده تزوير را بر چهره ابليس دريد و كفرش را آشكار ساخت.

٤. فريبكارى ابليس و فريفتگى بشر

در سوره بقره آيات ٣٥ و ٣٦ درباره سكونت آدم و همسرش در بهشت چنين آمده است: «وَقُلْنا يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلا مِنْها رَغَداً حَيْثُ شِئْتُما وَلا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظّالِمِينَ» ؛ «گفتيم ما: اى آدم، بنشين تو و جفت تو در بهشت و