ابوالفتوح رازى در تفسير آيه سيزدهم سوره ليل: «إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى» گويد: «گفت: هُدا بر ماست و راه نمودن مكلفان را به بيان و انواع الطاف و اين دليل است بر آنكه لطف، واجب است بر خداى تعالى؛ براى آنكه لفظ على منبئ باشد از وجوب. نبينى كه چون يكى از ما گويد: لفلان على فلان حقّ؛ فلان را بر فلان حقّى است، معنى آن باشد كه حقى واجب است او را بر فلان». [١] و نيز در آيات ١٣٤ و ١٣٥ سوره طه: «وَقَالُوا لَوْلا يَأْتِينَا بِآيَةٍ مِّن رَّبِّهِ أَوَلَمْ تَأْتِهِم بَيِّنَةُ مَا فِى الصُّحُفِ الْأُولَى ... لَوْلا أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولاً فَنَتَّبِعَ آيَاتِكَ مِن قَبْلِ أَن نَّذِلَّ وَنَخْزَى» گويد: «و در آيات دليل است بر وجوب لطف، أعْنى فى قوله: «لَولا يأتينا... لولا ارسلت الينا رسولاً» ؛ براى آنكه در او حجت است و اگر در او حجت نبودى جارى مجراى آن بودى كه يكى از ما گفتى ديگرى را: هَلاّ فعلت بنا ما لانحتاج إليه فى الدين و الدنيا و لا نفع لنا فيه و اين كلامى لغو و ملامتى محال باشد؛ براى آنكه در او حجتى نباشد». [٢]

تكليف

در بيان حُسْنِ تكليف

در اينكه آيا تكليف به خودى خود حَسَن و نيكوست يا وقتى تكليف حَسَن است كه بعثت انبيا هم باشد، ميان متكلمان اختلاف است. برخى معتقدند كه تكليف نيكو نيست، مگر پس از بعثت انبيا عليهم السلام و دليلشان آيه ١٦٤ سوره نساست كه حق تعالى گويد:

[١] روح الجنان، ج ١٢، ص ١٠٥.[٢] همان، ج ٧، ص ٥٠٢.