سده ششم هجرى، قرن شتاب زبان فارسى به سوى كمال و پختگى و توانايى حمل معانى علوم و معارف گوناگون بود؛ [٢] دوره برازندگى و كمال يافتگى زبان درى و اوج و اعتلاى شعر و نثر پارسى و در واقع دورانى است كه در آن مذهب جعفرى دست كم در چشم و دل ايرانيان مسلمان به چنان پايگاهى رسيد كه خود را به داشتن تفسيرى با نگاهى شيعى نيازمند مى بيند. [٣] مهم ترين تفسيرى كه در اين دوره خاص تاريخى سامان يافته، تفسير گرانقدر روض الجنان و روح الجنان مشهور به تفسير ابوالفتوح رازى است كه در نخستين دهه هاى سده مزبور بر مشرب شيعه در رى به دست دانشمندى مفسّر، اسلام شناس، فقيه، متكلم و پارسى دان با نام حسين بن على بن محمد بن احمد خزاعى نيشابورى معروف به ابوالفتوح رازى نوشته شده است كه نزديك دويست سال سنت تفسير نويسى پارسى را پشت سر دارد و در واقع در آن سالها شايستگى آن را يافته است كه صرف نظر از يك تفسير قرآن به عنوان متن پارسى و مجموعه اى كامل و عزيز الوجود همپاى متون معتبر نثر فارسى جاى خاص خود را باز يابد. [٤] و دقيقاً به همين سبب در اين مقاله، به نقل عين كلام و

[١] ستاديار دانشكده الهيات دانشگاه فردوسى مشهد[٢] روض الجنان، ص هجده، مقدمه مصححان.[٣] همان، ص بيست، با اندك تصرفى.[٤] همان، ص نوزده و بيست، با تصرف.