مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١٥٥

«اين آيه من أَدلّ دليل است بر آنكه فعل ما آن باشد كه وجودش موقوف باشد بر قصد و داعى ما، و انتفايش موقوف باشد بر كراهت و صوارف ما؛ چه آنچه فعل ما نباشد، اگرچه ما را قصد و دواعى باشد و حرص و ارادت، حاصل نيايد». {-١-}

نفى صدور ظلم و قبح از سوى حق تعالى

شيخ ابوالفتوح رازى در تفسير آيه ١٣٥ سوره بقره: «... وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن كَتَمَ شَهَادَةً عِندَهُ مِنَ اللّهِ ...» گويد: «در آيت دليل است بر آنكه قبح از قديم تعالى قبيح تر باشد؛ چون عالِمى و استغنا در حق او بليغ تر است؛ خلاف آنكه مجبران گفتند: قبح از ما قبيح باشد، از خداى تعالى قبيح نباشد؛ براى آنكه مورد آيت آن است كه آن كس كه گواهى داند و پنهان كند، ظالم باشد و اگر خداى تعالى كند، ظالم تر باشد ـ تعالى الله عن ذلك علوا كبيرا». [٢] همو در تفسير آيه ٧٧ سوره زخرف: «... وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِن كَانُواْ هُمُ الظّالِمينَ...» گويد: «چون من عالمم به قبح ظلم و مستغنى ام از او و عالمم به استغناى خود، از من ظلم نيايد ...». [٣]

عدم صدور ظلم و قبح از خداوند با وجود قدرت بر آن

ابوالفتوح رازى در تفسير آيه ٤٥ سوره نسا: «إِنَّ اللّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا» گويد: «و در آيت دليل است بر آنكه خداى تعالى قادر است بر ظلم؛ براى آنكه نفى