مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢١٥
آيا مرتكبين كباير مخلّد در دوزخ هستند؟
ابوالفتوح رازى در تفسير آيه هاى ٧٦ تا ٧٧ سوره بقره: «بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ * وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ» گويد: «خالد، مقيم ثابت باشد و اگرچه بر سبيل دوام نباشد، بيانش قوله تعالى: «أَخْلَدَ إِلَى الأَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوَاهُ» . در اين لفظ و مانند اين، اصحاب وعيد را متمسّكى نباشد؛ چه اگر معنى خلود جز دوام نبودى به ادله ديگر از آن عدول بايستى كرده، فكيف كه خود در او اين معنى نيست؟ اگر گويند: در اين آيه [آيه ٧٧] چه گويى، نه خلود را تفسير بر دوام بايد دادن؟ گوييم: لامحاله چنين بايد كردن و ليكن نه براى ظاهر را؛ بل براى اجماع امت را و اگر ما را با ظاهر رها كنند، حمل خلود بر دوام نكنيم؛ چون معنى او در لغت عرب اين است كه گفته شد، و ليكن اينجا اجماع امت ما را حمل كرد براى آن خلود را بر دوام تفسير دهيم و در آيت اول چنين نيست». [١] همچنين در تفسير آيه نهم سوره زلزال: «وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ» گويد: «و دليل نكند بر آنكه خدا مرتكب كبيره را نيامرزد؛ براى آنكه اين آيات مخصوص است به آيات ارجا». [٢]
عفو الهى
اگر بنده اى از گناهان كبيره پرهيز كند، حق تعالى ديگر گناهان او را تفضلاً خواهد
[١] روح الجنان، ج ١، ص ٢٣٩.[٢] همان، ج ١٢، ص ١٤٨.