مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٥٨
مفوّضه
شيخ مفيد در تعريف مفوضه مى نويسد: «مفوّضه صنفى از غلات هستند كه به حدوث و خلق و عدم قدم ائمه قائل اند؛ ولى رزق و خلق را به دست آنها دانسته و گفته اند: خداوند آنان را آفريد و خلق عالم را به آنان تفويض كرد...». [١] گفتنى است كه در كتب ملل و نحل از معتزله، با لقب مفوضه ياد شده كه مقصود صاحب اين قلم نيست و همان مفهوم شيخ مفيد مورد نظر ماست. شيخ ابوالفتوح رازى در ذيل آيه «لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ...» [٢] مى نويسد: «غالى گفتند آنان را كه در حق اميرالمؤمنان على چيزى گفتند كه بر او لايق نبود...». [٣] و در تفسير آيه «لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ» [٤] مى نويسد: «اين آيه دليل بطلان مذهب مفوضه است كه گفتند: خداى تعالى تفويض خلق عالم كرد با شخص محدث كه او را بيافريد و به نيابت خود بداشت». و اين چنين شيخ ابوالفتوح رازى راه متكلمانى همچون شيخ مفيد را در نفى غلو و تفويض پيمود تا خود را از زمره شيعيان اصولى و معتدل نشان دهد.
اهل سنّت
مفهوم اهل سنت در محاورات امروزى بر طيف وسيعى از مسلمانان گفته مى شود. از نظر اعتقادى اين مفهوم اكنون بر اصحاب حديث، اشاعره، ماتريديه (حنفيان) و وهابيت اطلاق مى گردد. ابوالفتوح رازى هيچ گاه در تفسير خود از لفظ «اهل سنت»
[١] تصحيح الاعتقاد، ص ١٣٣ ـ ١٣٤؛ بحار الانوار، ج ٢٥، ص ٣٤٥.[٢] نساء (٤): آيه ١٧١.[٣] تفسير ابوالفتوح، ج ٦، ص ٢٠٤؛ ج ١٣، ص ٧٥ ـ ٧٦.[٤] بقره (٢): آيه ٢٥٥.