ابوالفتوح رازى رحمه الله گاهى اوقات در تفسير خود، در ذيل آياتى كه تفسير يا تأويل آنها مربوط به اهل بيت عليهم السلام است، به طور استطرادى به مباحثى مربوط به صحابه پيامبر مى پردازد و در غالب اين موارد، به برترى حضرت على و اهل بيت عليهم السلامبراى امامت و خلافتِ امّت اشاره مى كند و اين برترى را با ادلّه نقلى، عقلى و تاريخى به اثبات مى رساند. ايشان گاهى برترى امير المؤمنين عليه السلام بر صحابه را به طور كلى بحث مى كند، گاهى در مورد برترى علمى و معرفتى امير المؤمنين عليه السلام سخن مى راند، گاهى از نقص صحابه و خلفا در ايمان صحبت مى كند، در مواردى نيز اعتراف صحابه (خلفا) را در مورد برترى امير المؤمنين عليه السلام مى آورد و در بعضى مواضع نيز حكاياتى در مورد غصب خلافت نقل مى كند.

برترى اميرالمؤمنين بر تمام صحابه و بخصوص خلفاى سه گانه

ابوالفتوح رازى در تفسير آيه مباهله: «فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللّهِ عَلَى الْكاذِبِينَ» [١] در ذيل فقره «و أنفسنا و أنفسكم» مى نويسد: «و به اتّفاق مراد به نفس [أنفسنا]، اميرالمؤمنين على است اينجا؛ براى آنكه كسى نفس خود را بنخواند؛ چه اين معنى از ميان مرد و نفسش صورت نبندد. پس لابد لفظ مجاز بود و مورد او بر مبالغت بود؛ يعنى بخوانيم كسى را كه حكم نفس او

[١] آل عمران، (٣): آيه ٦١.