مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٣٤٤
١. جايگاه و مناقب اهل بيت و دفاع از مبانى شيعه در تفسير ابوالفتوح
يكى از اختصاصات تفسير روض الجنان و روح الجنان نسبت به تفاسير شيعى ديگر، طرح گسترده مباحث مربوط به اهل بيت و ذكر مناقب آنها و مبانى شيعه در ذيل آيات است. اين تفسير شريف با وجود اينكه در ويژگيها و روشهاى تفسيرى بسيار متأثّر از تفسير تبيان شيخ طوسى است [١] ، اما در مباحث مربوط به اهل بيت تقريباً مستقل است و اين مباحث در تفسير تبيان و تفاسير ديگر شيعى كمتر مطرح شده است. شايد اين خصوصيت نسبتاً انحصارى تفسير ابوالفتوح، برخاسته از شرايط زمانى و مكانى اين مفسّر باشد؛ چرا كه زمان زندگى و زيستگاه وى، زمان و مكان منازعات و مناظرات فرق مختلف اسلامى بوده است. استاد ارجمند عسكر حقوقى در اين باره مى فرمايد: «تقويت جنبه تشيّع در تفسير قرآن مخصوص شيخ است و مفسّران ديگر به ندرت جانب شيعه را در تفسير منظور و مرعى داشته اند؛ از جمله تفسير طبرسى كه در بعض موارد به كلى فاقد بحث مزبور مى باشد». [٢]
١.١. آياتى كه در ذيل آنها در مورد اهل بيت و مناقب آنها سخن گفته شده
اين قبيل از آيات به چند دسته تقسيم مى شوند: الف) آياتى كه به سبب وقوع واقعه اى يا انجام دادن عملى از سوى اهل بيت نازل شده اند، ولى معنا و مفادشان قابل صدق بر غير اهل بيت هم مى باشد و
[١] مقايسه تطبيقى دو تفسير تبيان و روض الجنان در اثبات تأثير پذيرى ابوالفتوح از تبيان در مقاله اى مبسوط از نگارنده در همين مجموعه به نگارش در آمده است.[٢] تحقيق در تفسير ابوالفتوح رازى، ج ١، ص ٢٣٠.