مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٣١

شكى نيست كه اينها نيز حادث و جديد هستند. شيخ ابوالفتوح رازى از دو راه بر حادث بودن كلام خدا استدلال مى كند: يك. كلام خدا به «انزال» و «تنزيل» توصيف شده است و اين دو از آثار امور حادث هستند؛ چنان كه مى فرمايد: «هر چه حق تعالى در قرآن، قرآن را به آن فوايد، وصف كرد از انزال و تنزيل و وحى و احكام و كلام و كتاب و آنچه مانند اين است، همه دليل حدوث است، هيچ محتمل قدم نيست». [١] دو. در تفسير آيه: «ما يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ إِلاَّ اسْتَمَعُوهُ وَ هُمْ يَلْعَبُونَ» [٢] ؛ «هيچ آيه يادآور تازه اى از طرف پروردگارشان براى آنها نمى آيد، مگر اينكه با بازى به آن گوش مى دهند»، مى نويسد: «در اين آيه دليل بر حدوث قرآن براى آنكه اسم محدث بر او اجرا كرد، و محدث نقيض قديم باشد. اگر قرآن قديم بودى و خداى گفتى محدث است، دروغ بودى». [٣]

٩. تكليف فقط در اين دنياست

يكى از بحثهاى كلامى اين است كه آيا تكليف به جهان «ماده» اختصاص دارد يا پس از مرگ نيز ادامه خواهد داشت؟ او در تفسير آيه: «وَ يَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً ثُمَّ لا يُؤذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَ لا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ» [٤] ؛ «روزى كه از هر امتى گواهى از خودشان برمى انگيزيم. سپس به آنان كه كفر ورزيدند، اجازه سخن گفتن داده نمى شود، و نه اجازه عذرخواهى»، مى گويد: «اين آيت، دليل است بر بطلان مذهب نجّار و آنكه گويد: در قيامت تكليف باشد، و خلقان مكلّف باشد و ايمان و توبه قبول كنند. بر اين مذهب لازم آيد هيچ