ناشده اى است كه در اختيار اوست. نظريه بدا در اين قسم وارد نشده و حتّى روايات بسيارى از اهل بيت عليهم السلام رسيده است كه اين نوع بدا از همين علم و دانش ناشى مى شود. روايت نقل شده در عيون اخبار الرضا عليه السلام ناظر به همين مسئله است: «امام رضا عليه السلامفرمود: از پدرم و او از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه وى فرمود: خداى را دو علم است: علمى مخزونِ نهفته كه جز خودش آن را نمى داند، و از آن علم بداست، و علمى كه فرشتگان و پيامبران را آموخته است و دانشمندان اهل بيت پيامبرت آن را مى داند...». [١] ٢. قضايى كه پيامبر و فرشتگانى را به وقوع حتمى آن آگاه كرده است. بى ترديد، در اين نوع هم، بدايى نيست. اين نوع قضا، با شكل اول، در اينكه بدا از آن ناشى نمى شود، و افتراق دارد. در اين باب هم روايات بسيارى رسيده است. [٢] ٣. قضايى كه خداوند، پيامبر و فرشتگانش را به وقوع آن در خارج، آگاه كرده است؛ جز آنكه وقوع آن، وابسته به آن است كه مشيت خداوندى به خلاف آن تعلق نگيرد. در اين شكل از قضا، بدا وارد مى شود، خداوند سبحان در قرآن كريم فرموده است: «يَمْحُوا اللّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ» [٣] ؛ «خدا آنچه را بخواهد، محو يا اثبات مى كند و اصل كتاب نزد اوست». و نيز فرموده است: «لِلّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ» [٤] . روايات زيادى نيز دلالت بر اين موضوع دارند. [٥]

[١] عيون أخبار الرضا عليه السلام، ج ١، ص ١٨١، باب ١٣؛ بحارالانوار، ج ٤، ص ٩٥، ح ٢ و ص ١٠٩، ح ٢٧؛ و نيز ر.ك: بصائر الدرجات، ص ١٢٩، ح ٢.[٢] ر.ك: كافى، ج ١، ص ١١٤، ح ٦؛ عيون أخبار الرضا عليه السلام، ج ١، ص ١٨٢، باب ١٣؛ تفسير العيّاشى، ج ٢، ص ٢١٧، ح ٦٥؛ بحارالانوار، ج ٤، ص ١١٩، ح ٥٨ .[٣] رعد (١٣): آيه ٣٩.[٤] روم (٣٠): آيه ٤.[٥] تفسير القمى، ج ١، ص ٣٦٦؛ تفسير العياشى، ج ٢، ص ٢١٥، ح ٥٩؛ بحارالانوار، ج ٤، ص ١٠١ و ص ١١٨، ح ٥٢؛ قرب الاسناد، ص ٣٥٣، ح ١٢٦٦.