مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢٢٣

معناى قبول توبه ابوالفتوح رازى در تفسير آيه ٢٥ سوره شورا: «وَهُوَ الَّذِى يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُو عَنِ السَّيِّئَاتِ وَيَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ» گويد: «اين دليل است بر آنكه توبه اسقاطِ عقاب نكند و قبول توبه، ضمان ثواب باشد بر او، نه اسقاط عقاب؛ چنان كه اصحاب وعيد گفتند كه اگر چنان بودى، تكرار بودى و معنى هر دو لفظ يكى بودى و در دوم فايده نبودى. دگر آنكه اگر توبه، اسقاط عقاب كردى بر طريق وجوب چنان كه گفتند، خداى نگفتى بر سبيل تمدّح و منّت: «وَيَعْفُو عَنِ السَّيِّئَاتِ» ». {-٥-}

پذيرش توبه فاسق و كافر

ابوالفتوح رازى در تفسير آيه ٢٣ سوره نسا: «وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّى تُبْتُ الآنَ وَلاَ الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ أُوْلَئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا» چنين نگاشته است: «و آيه دليل نيست بر آنكه خداى تعالى قبول توبه فاسق يا كافر نكند، پيش از اين حالت، و نه آنكه خداى تعالى عفو نكند از مؤمن فاسق بى توبه، و اگر ما را با عقل رها كردندى، در حق كفار هم اين گفتمانى، جز آن است كه سمع منع مى كند از اين من قوله: «إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ» ». [٢]

توبه انبيا

ايشان در تفسير آيه ١٢٣ سوره بقره: «وَتُبْ عَلَيْنَآ إِنَّكَ أَنتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ» گويد: «توبه پيغمبران بر سبيل خضوع و خشوع و انقطاع با خداى بود، و غرض