مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢٢١

هم رجوع باشد از فسق بالندم، على ما مضى و العزم على أن لايعود إلى مثلها فى المستقبل». {-١-}

در قيامت توبه قبول نيست

ابوالفتوح رازى در تفسير آيه ٨٥ سوره آل عمران: «إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُواْ كُفْرًا لَّن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الضَّآلُّونَ» گويد: «و اين آيه دليل است بر آنكه در قيامت، قبول توبه نباشد؛ براى آنكه محال است كه با منافع حاضر بهشت و عقاب عاجل دوزخ ملجأ نشوند و اگر از اين دو يكى بودى هم ملجأ بودى، فكيف هر دو و به يك جاى مجتمع باشند، اعنى معالجة الثواب و العقاب؟ چون ملجأ شوند، توبه كنند و چون توبه كنند، بايد تا قبول باشد، اگر تكليف باقى باشد. پس نفى قبول توبه، نفى تكليف باشد؛ براى آنكه با الجا، ثبات تكليف محال باشد. ديگر آنكه قديم (جل جلاله) گفت قوله: «وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّى تُبْتُ الانَ وَلاَ الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ» و رسول صلى الله عليه و آلهگفت: إنّ الله يَقْبَلُ تَوبةَ عَبدِهِ ما لَم يُغَرغِر. چون در درِ مرگ به ظاهِرِ قرآن و اخبار توبه نباشد، پس از مرگ اولى تر كه نباشد». [٢]

اسقاط عقاب پس از توبه

ابوالفتوح رازى در تفسير آيه ١٨٤ سوره بقره: «عَلِمَ اللّهُ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَخْتانُونَ أَنفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنكُمْ» گويد: «اين دليل است بر آنكه قبول توبه بر خداى واجب نيست و اسقاط عقاب نه بر سبيل وجوب است عند آنكه عقب قبول توبه لفظ عفو گفت، و آن را كه اسقاط