مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ٢١

مى كند و قهراً انسجام و اتصال از بين مى رود و جهان به فساد مى گرايد. اشكال دوم: اگر اين دو خالق از نظر گسترش قدرت، حائز دو رتبه باشند، قهراً خالق اقوا بر تدبير خالق غير اقوا غلبه مى كند و او را نابود مى سازد و طبعاً انسجام نيز به فساد مى گرايد. او به صورت موجز به اين برهان با اين جمله ها اشاره مى كند: « «إِذاً لَذَهَبَ كُلُّ إِلهٍ بِما خَلَقَ» ؛ پس ببردى هر خداى، آنچه آفريده بودى، و «لَعَلا بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ» ؛ و بهرى بر بهرى ترفّع و استعلا جستى و اين معنى دليل ممانعت است و متكلّمان، آن دو دليل را از اين دو آيت استخراج كردند، اين آيت و قوله تعالى: «لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللّهُ لَفَسَدَتا...» ». {-٤-}

٣. اسم غير مسمّاست

از بحثهاى پرآوازه در ميان متكلّمان، وحدت اسم با مسمّا و يا تعدّد آن دو است: و هنوز واقعيّت اين وحدت چندان روشن نيست كه چگونه ممكن است ذات واحد، داراى اسماى حسنايى باشد و در عين حال اسما، عين مسمّا به شمار رود؛ زيرا تعدّد اسما در صورت عينيّت مايه تعدّد مسمّاست؛ همچنان كه وحدت مسمّا در فرض عينيّت مايه وحدت اسماست. جمع بين اين سه جمله: «١. مسمّا (خدا) يكى است؛ ٢. اسم عين مسمّاست، ٣. خدا اسماى متعدّدى دارد»، جمع بين متناقضات است. مرحوم ابوالفتوح در تفسير آيه: «وَ لِلّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمائِهِ سَيُجْزَوْنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ» [٢] ؛ «براى خدا نامهاى نيك است، خدا را به آن نامها بخوانيد، و كسانى را كه در اسماى خدا تحريف مى كنند، رها سازيد. به زودى سزاى اعمالى را كه انجام داده اند، مى بينند»، چنين مى نويسد: