مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١٧٠
دگر به معنى ارشاد و سلوك به ايشان در راه بهشت، فى قوله تعالى: «وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ» [١] ، و فى قوله تعالى: «وَلَوْ شِئْنَا لاَتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَاهَا» [٢] . و حقيقت آن از اين دو بيرون نيست: يا فوز و نجات است و يا دلالت و بيان. و در وجوه هدى وجهى دگر گفته اند به معنى طريقه نيكو و سيره پسنديده، فى قوله تعالى: «فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ» [٣] ، أى بسيرتهم و طريقتهم». [٤] چنان كه ديديم ابوالفتوح رازى بالغ بر يازده معنى براى هدايت ارائه داده كه مختار او، فوز و نجات و يا دلالت و بيان است. وى در ذيل آيات زير هم به همين معنا اشاره كرده است: آيه ٨١ سوره آل عمران: «كَيْفَ يَهْدِى اللّهُ قَوْمًا كَفَرُواْ بَعْدَ إِيمَانِهِمْ» [٥] ؛ آيه ١٣٧ سوره نسا: «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ آمَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ... وَلاَ لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلاً» ؛ [٦] آيه ٥٣ سوره طه: «قَالَ رَبُّنَا الَّذِى أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى» ؛ [٧] آيه ششم سوره زمر: «إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِى مَنْ هُوَ كَاذِبٌ ...» ؛ آيه ٢٩ سوره اعراف: «فريقا هدى ...» ؛ [٨] آيه ١١٧ سوره توبه؛ [٩] آيه دهم سوره يونس؛ [١٠] آيه ٢٨ سوره رعد؛ [١١] آيه پنجم سوره ابراهيم؛ [١٢]
[١] مائده (٥): آيه ١٦.[٢] سجده (٣٢): آيه ١٣.[٣] انعام (٦): آيه ٩٠.[٤] روح الجنان، ج ١، ص ٦٢ ـ ٦١.[٥] همان، ج ٣، ص ١٠٣.[٦] همان، ج ٤، ص ٤١.[٧] همان، ج ٧، ص ٤٦٥.[٨] همان، ج ٩، ص ٣٨٦؛ همان، ج ٥، ص ١٤٦.[٩] همان، ج ٦، ص ١٣٠.[١٠] همان، ص ١٥٨.[١١] همان، ص ٤٨٦.[١٢] همان، ج ٧، ص ٦.