مسئله اى كه در عصر حاضر به آن هيچ توجهى نمى شود، ولى در قرنهاى دوم و سوم آشوبى به پاكرد، مكتبها آفريد و تعصبات فرقه اى را شعله ور نمود، مسئله خلق قرآن بود. اولين فردى كه بحث خلق قرآن را مطرح ساخت، جهم بن صفوان بود كه ديدگاهش مورد اعتراض شديد محدثين قرن دوم و سوم واقع شد. در پى آن معتزله از مسئله خلق يا حدوث قرآن جانبدارى و هر دو طيف در مقابل هم صف آرايى كردند و وقتى سياست به ميدان مبارزه وارد شد، مسئله بسيار پيچيده و بغرنج گرديد. مأمون عباسى در نامه اى به تمام قضات دستور داد تا از همه بزرگان و انديشمندان اسلامى بر خلق قرآن اعتراف بگيرند. عده اى از اهل سنت تقيه كردند و با اينكه به آن معتقد نبودند، به آن اعتراف كردند؛ ولى عده اى مقاومت نمودند و به زندان افتادند. يكى از كسانى كه در زندان جان خود را از دست داد، نعيم بن حماد (م ٢٢٩) صاحب كتاب الفتن است. احمد بن حنبل، كه ورقه را امضا نكرده بود، به زندان افتاد و شلاق خورد. اين دوره در تاريخ به محنت قرآن معروف گشته است. بعد از چندى، متوكل بر مسند قدرت نشست و از امثال احمد بن حنبل حمايت كرد و اين چنين اعتقادات احمد بن حنبل سرمشقى براى ديگران شد. در اين ميان، احمد بن حنبل رساله اى در رد خلق قرآن نوشت و آن را الرد على الجهميّه نام نهاد و اين چنين قدم قرآن يا عدم خلق آن يكى از عقايد ثابت اهل سنت شد. اماميّه با رهنمودهاى امام رضا عليه السلامقرآن را حادث دانست و به پيروى از ايشان اين مسئله را بزرگ نكرد و فقط در مباحث خاص آن به آن پرداخت.