مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازي - جمعي از فضلا و نويسندگان - الصفحة ١١٤

مى نويسد: «اين آيت من ادلّ الدليل است على فساد مذهب المجبّره كه اگر خداى تعالى كفر و معاصى در ايشان آفريده بودى، ابليس نگفتى: لوموا انفسكم؛ گفتى: خداى را ملامت كنى كه مرا و شما را گناهى نيست». [١] ايشان در تفسير آيه «كَذلِكَ سَلَكْناهُ فِي قُلُوبِ الُْمجْرِمِينَ» [٢] معناى سَلَكَ را اخطار به بال معنا كرده و خلق آن را از خداوند نفى كرده و گفته است: «و خداى القاى آن در دل ايشان بر طريق اقامت حجت كند... و معنى اين سلك اخطار بالبال باشد؛ چه اگر به معنى خلق علم ضرورى بودى، ايشان به آن عالم بودندى...». [٣] از آيات ديگرى كه شيخ ابوالفتوح شاهد بر بطلان قول مجبره مى داند، آيه هشتم سوره حديد است. [٤] وى در تفسير اين آيه مى نويسد: «و در آيه دليل است بر بطلان جبر؛ چه از حكيم نيكو نباشد كه كافر را منع كند از ايمان، به خلق قدرت موجبه كفر و سلب قدرت موجبه ايمان. آن گه گويد: «ما لَكُم» ؛ چه بوده است شما را كه ايمان نمى آريد». [٥] همچنين آيه «هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ فَمِنْكُمْ كافِرٌ وَ مِنْكُمْ مُؤمِنٌ...» [٦] از آياتى است كه ايمان و كفر را به بنده متعلق دانسته است. [٧] شيخ ابوالفتوح رازى در تفسير آيه «وَ ما تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ إِلاّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّنَةُ» [٨] همين مطلب را تكرار مى كند و مى نويسد: «و آيت دليل است بر بطلان قول مجبّره كه گفتند: كافران را در اصل كافر