جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤١٩ - غزل ٥٩١ نور خدا نمايدت آينه مجردى

ديگران را از حقيقت باز داشته‌اى، و گمان مى كنى به آن رسيده‌اى، و حال اينكه چنين نيست.

و ممكن است خطاب خواجه به سالكينى باشد كه به كشف و كرامات و خوارق خود را قانع كرده و از مقصود باز مانده‌اند، خلاصه بخواهد بگويد: هر لحظه اى به كارى غير از دوست سرگرم بودن، عاقلان و زيركان را رويّه نباشد. كه:

٣٩٥٦

«ألْخَديَعةُ شَوْمٌ.»

[١]: (فريب، بدشگون و نافرخنده است.- نيز:

٣٩٥٧

«إيّاكَ وَالخديعَةَ! فَإنَّ الخَديعةَ مِنْ خُلُقِ اللَّئيمِ.»

[٢]: (بپرهيز از فريب دادن، زيرا گول زدن از خوى شخص فرومايه و پست مى باشد.- همچنين:

٣٩٥٨

«رَأْسُ الحِكْمَةِ تَجَنُّبُ الخُدَعِ.»

[٣]: (ريشه و سرچشمه حكمت و فرزانگى، پرهيز و دورى نمودن از انواع فريب مى باشد.)

زاهدا! چه شده و چرا رفتارت با من اين گونه است و همواره مى خواهى بيآزارى‌ام؟ مگر از آتش برافروخته جهنّم نمى ترسى؛ كه:

٣٩٥٩

«أفْضَلُ الشَرَفِ كَفُّ الأذى‌ وَبَذْلُ الإحْسانِ.»

[٥]: (برترين شرافت و بزرگوارى، خوددارى از آزار و اذيّت [ديگران‌] و بذل و بخشش نيكويى مى باشد.- نيز:

٣٩٦٠

«عادَةُ اللِئآمِ وَالأغْمارِ أذِيَّةُ الكِرامِ وَالاحْرارِ.»

[٦]: (خوى و سرشت فرومايگان و كسانى كه كارآزما نيستند، آزار و اذيّت بزرگواران و آزادگان مى‌باشد.).

و ممكن است خطاب خواجه به محبوب باشد. بخواهد بگويد: معشوقا! مگر نمى‌بينى آتش عشقت در دلم شعله ور گشته، به كشتنم دست مى زنى و رحم بر من نمى نمايى.

[١] - غرر و درر موضوعى، باب الخديعة، ص ٨٨.

[٢] ( ٢- ٣). غرر و درر موضوعى، باب الخديعة، ص ٨٩.

[٣] ( ٢- ٣). غرر و درر موضوعى، باب الخديعة، ص ٨٩.

[٤] - اشاره به آيه شريفه ٩ سوره هُمزه است.

[٥] ( ٥- ٦). غرر و درر موضوعى، باب الأذى، ص ١٣.

[٦] ( ٥- ٦). غرر و درر موضوعى، باب الأذى، ص ١٣.