جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١١٠ - غزل ٥٥٢ جان فداى تو كه هم جانى و هم جانانى

الْأَسْماءَ كُلَّها»[١]: (و همه نامهاى خود را به آدم آموخت.) فرموده بودى، شيطان با وسوسه‌اش فاش ساخت و سبب شد به عالم طبيعت بيايم و كمال حقيقى خود را بيابم؛ كه: «ثُمَّ اجْتَباهُ رَبُّهُ، فَتابَ عَلَيْهِ وَ هَدى‌»[٢]: (سپس پروردگارش او را برگزيده، پس بر او رجوع نموده [و توبه‌اش را پذيرفته‌] و هدايت فرمود) چرا كه آدم و فرزندانش را براى آوردن در اين عالم خلق نموده بودى ولى اين امر وقتى تحقّق پذيرفت كه «فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطانُ»[٣]: (آنگاه شيطان آن دو را وسوسه نمود.) صورت گرفت، و امر فرمودى: «فِيها تَحْيَوْنَ، وَ فِيها تَمُوتُونَ، وَ مِنْها تُخْرَجُونَ»[٤]: (در زمين زندگى مى كنيد، و در آن مى ميريد، و از آن خارج خواهيد شد.) «چند پوشيده بماند خبر پنهانى؟».

و ممكن است بخواهد بگويد: بشر با واقع شدنش درميان كشمكش هواهاى نفسانى و وسوسه شيطانى و مجاهداتش، مقام ملكوتى خود را مى يابد، بگذار تا خبر پنهانى‌ام با اين كار فاش شود.

و يا بخواهد بگويد: من مى خواستم محبّت و عشق خود را به تو، پنهان بدارم، ولى اشك چشم و رنگ زرد، و يا بدخواهانم آن را فاش ساختند. بگذار فاش شود.

«چند پوشيده بماند خبر پنهانى.» در نتيجه بخواهد بگويد:

[١] - بقره: ٣١.

[٢] - طه: ١٢٢.

[٣] - اعراف: ٢٠.

[٤] - اعراف: ٢٥.

[٥] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٨١، ص ٢٢١.