نیاز ممکن به علت بدیهی است، یعنی احتیاجی به اقامه برهان ندارد و اگر کسی تردیدی در این مطلب داشته باشد تردیدش از آن جهت است که موضوع را تصور نکرده است نه اینکه ممکن است کسی تصور صحیحی از این مطلب داشته باشد و درعین اینکه تصور صحیحی دارد شک کند. این مثال را یک بار دیگر هم ذکر کردهایم که اگر فرض کنیم یک ترازوی دو کفّهای داریم که این ترازو فوق العاده سالم، فوق العاده دقیق و فوق العاده حساس است و هیچیک از دو کفه به اندازه جاذبه یک اتم هم بر کفه دیگر ترجیح ندارد و ما این دو کفه را در یک حالت تعادل نگه داشتهایم؛ آیا ممکن است بدون آنکه هیچ عاملی دخالت کرده باشد، یعنی بدون اینکه ضربهای وارد شود، وزنهای گذاشته شود یا چیزی مثل مغناطیس یک کفه را به سوی خود بکشد و بدون اینکه گوشهای از این یکی را بساییم یا گوشهای از آن یکی را بساییم یکی از این دوکفه بر دیگری رجحان پیدا کند؟ آیا امکان دارد بدون اینکه هیچ تغییر وضعی در داخل یا خارج این ترازو پیدا شود خود به خود یک طرفش رجحان پیدا کند؟ این را «ترجّح بلامرجّح» میگویند که محال بودنش از بدیهیات اولیه است؛ یعنی این که از دو امر متساوی من جمیع الجهات که فرض ما بر تساوی ایندو است خود به خود بدون اینکه هیچ عاملی و هیچ مرجحی در کار باشد یکی بر دیگری رجحان پیدا کند، از بدیهیات اولیه عقل است که چنین چیزی نیست و اگر کسی در این مطلب تردید پیدا کند فقط باید بیشتر روی قضیه فکر کند [١].

[١]. گفتیم که میگویند ترجح بلامرجح محال است. در اینجا یک مسأله دیگری هم مطرح است به نام «ترجیح بلامرجح» که ما به مناسبتْ آن مسأله را در اینجا طرح میکنیم که آیا ترجیح بلامرجح هم محال است یا فقط ترجح بلامرجح محال است؟ ترجیح مربوط به انسان است. ترجیح بلامرجح معنایش این است که دو چیز در مقابل انسانی باشد و بدون آنکه برای این انسان یکی از این دو چیز نسبت به دیگری رجحانی داشته باشد یکی را بر دیگری ترجیح بدهد. آیا ممکن است انسان یکی از ایندو را بر دیگری ترجیح بدهد بدون آنکه از نظر او رجحان داشته باشد؟ مانند اینکه کسی دو تا قالیچه دارد که کاملا مثل یکدیگرند و هیچ فرقی ندارند و این فرد دچار دزد شده است، دزد میگوید یکی از ایندو را خودت انتخاب کن به من بده. آیا انسان میتواند یکی از ایندو را ترجیح بدهد و انتخاب کند؟ برهان میگوید نه، همچنانکه ترجح بلامرجح محال است ترجیح بلامرجح هم