مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٢ - ٩ امکان بالقیاس

بالقیاس در عالم وجود ندارد. درمیان این امور عینیای که در عالم هست یا وجوب بالقیاس حکمفرماست (آنجا که وجودهاشان را درنظر میگیریم) یا امتناع بالقیاس حکمفرماست (آنجا که وجود یکی و عدم دیگری را درنظر میگیریم) و میان عدم هر معلولی با عدم علت خودش هم باز وجوب بالقیاس حکمفرماست [١].

استاد: نه، ما گفتیم چون عرْضیها در نهایت امر در طول به یکدیگر وابسته میشوند و در ریشه به یک جا میپیوندند قهراً بینشان وجوب بالقیاس حکمفرماست. مطلبی که الآن عرض میکردیم همین بود. قبلا هم گفتیم که میان حرکت یک برگ درخت بر روی زمین و کوچکترین موجی که در دورترین کهکشانهای عالم پدید میآید هیچ رابطه علی و معلولی وجود ندارد، نه این علت آن است و نه آن علت این است، ولی به حکم اینکه عالم در مجموع خودش یک واحد است و به یک اصل- به یک اصل وجوبی- منتهی قهراً بین همینها هم وجوب بالقیاس حکمفرماست.