باید به نحوی عدم خود این شیء باشد نه عدم یک شیء دیگر- و این وجود بعد از عدم باشد، همین قدر که این وجود عنوان بعدیتِ آن عدم را داشته باشد یعنی عدمش تقدم داشته باشد بر وجودش، این معنایش حدوث است. وقتی میگوییم فلان شیء حادث است، یعنی قبلًا نبود و حالا بود شد. پس حدوث یعنی مسبوقیت وجود شیء به عدم، و قدم یعنی عدم مسبوقیت وجود شیء به عدم.

حدوث و قدم را به نحو دیگری هم تعریف میکنند و آن اینکه به جای «عدم» لفظ «غیر» را میآورند و میگویند: حدوث عبارت است از مسبوقیت وجود شیء به غیرخودش، و قدم عبارت است ازعدم مسبوقیت وجود شیء به غیرخودش؛ یعنی معنای حدوث این است که یک چیزی بر این شیء تقدم دارد و معنای قدم این است که هیچ چیزی بر این شیء تقدم ندارد.

به همین امور زمانی مثال میزنیم: اگر یک چیزی عمر معین داشته باشد، یعنی تاریخ تولد داشته باشد، معنایش این است که در یک وقتی و در یک زمانی شیء دیگری غیر از این چیز بوده است که هنوز این چیز نبوده است. پس «این چیز حادث است» معنایش این است که یک چیزهای دیگری در یک وقتی بودهاند که این نبوده است. اما در مورد قدیم، دیگر نمیشود گفت که یک چیزی قبل از این قدیم بوده است. ما اگر فرض کنیم یک چیزی قدیم است نمیشود فرض کنیم یک چیزی هست که آن چیز تقدم بر این دارد، چون فرض این است که قدیم است؛ هر چیز دیگری را که ما برای آن وجود فرض کنیم و در هر وقتی که ما برای آن وجود فرض کنیم این هم با آن وجود داشته است؛ پس چنین چیزی نیست که آن شیء تقدم وجودی بر این داشته باشد.

از این جهت است که حدوث و قدم را به دو نحو تعریف کردهاند و لذا حاجی هم به دو تعریف اشاره میکند و میگوید:

اذِالْوُجودُ لَمْ یکنْ بَعْدَ الْعَدَم اوْ غَیرِهِ فَهْوَ مُسَمّی بِالْقِدَم.

پس خلاصه اینکه حدوث و قدم را گاهی به این نحو تعریف کردهاند که حدوث عبارت است از مسبوقیت وجود شیء به عدم خودش، و قدم عبارت است از عدم مسبوقیت وجود شیء به عدم خودش؛ و گاهی به این نحو تعریف کردهاند که حدوث عبارت است از مسبوقیت وجود شیء به غیر خودش، و قدم عبارت است از عدم مسبوقیت وجود شیء به غیر خودش. این یک تعریف کلی است که شامل انواع قدم