مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٨ - (٤) شناخت

(٤) شناخت

گرچه ما بحث «شناخت» را پایان دادیم ولی در اینجا یک مسأله دیگر هم هست که دریغ است آن را مطرح نکنیم، و ما این مسأله را مطرح میکنیم تا بحث «شناخت» کامل شود.

این مسأله به بحث تصدیقات مربوط میشود، زیرا در مسأله معرفت و شناخت، یکی باب تصورات است که مطرح است و دیگری باب تصدیقات. تا حال بحث ما در باب تصورات بود، اکنون به باب تصدیقات میرسیم.

در باب تصورات، بحث ما این بود که تصوراتی که ما در ذهن خودمان داریم یک گونه نیستند؛ و دانستیم که بعضی از این تصورات صورتهای مستقیم اشیاءاند در بیرون، و بعضی دیگر خصلتهای اشیاءاند در ذهن، و بعضی دیگر معانی انتزاعی هستند به معنی اینکه ذهن آنها را از روابطی که در خارج هست انتزاع میکند، که اول ذهن اینها را در حالت رابطه بودن تصور میکند و بعد یک معنی مستقل از آنها میسازد. همه اینها چه معقولات اولیه، چه معقولات ثانیه منطقی و چه معقولات ثانیه فلسفی نقشی در معرفت و شناخت انسان دارند.

معقولات اولی پایههای اوّلی و سرمایهها و مایههای اوّلی ذهناند. اگر آنها نباشند اصلًا نوبت به دسته دوم و سوم نمیرسد.