مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٠ - ٤ امکان استقبالی

پس بدین ترتیب مسأله امکان استقبالی هم- که منطقیین مطرح کردهاند- روشن شد. و اما شیخ چرا این حرف را زده است؟ شیخ هم درعین اینکه این حرف را در منطق گفته است یک کلمهای در آنجا گنجانده است که آن کلمه نمایانگر این است که شیخ خودش دچار این اشتباه نشده است که حاجی و امثال حاجی هم به همان کلمه شیخ میچسبند. شیخ گفته است [١]: «والباقی علی الامکان الصّرف لایکون الّا ماینسب الی الاستقبال من الممکنات التی لایعرف حالُها» یعنی «ممکناتی که حالشان معلوم نیست». بدین ترتیب قضیه را به انسان برگردانده است نه اینکه به حال واقعی خود آن ممکن برگردانده باشد که چون آن ممکن به آینده تعلق دارد امکانی دارد که آن امکان در زمان حاضر و در زمان گذشته نیست. این نشان میدهد که این حرف شیخ در مورد امکان استقبالی به اعتبار «لایعْرَفُ حالُها» است. خواجه هم بعد در شرح اشارات آمده است حرف شیخ را به همین شکل توضیح داده است.