راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤١٠ - آداب فقير در قبول عطاى بدون درخواست

درهم است»«٦٠» و بايد فقير مالى اندوخته نكند بلكه به اندازه نياز بگيرد و باقى را صدقه دهد. در اندوختن مال سه درجه است:

١- جز براى يك شبانه‌روز خود چيزى نيندوزد. اين درجه صدّيقان است.

٢- براى چهل روز اندوخته كند و زياده بر اين مشمول طول امل يا درازى آرزوست، و عالمان اين را از ميعادى كه خداوند براى موسى (ع) قرار داد فهميده‌اند، چه از آن دانسته مى‌شود كه اميد به زندگى تا چهل روز رخصت داده شده است. اين درجه پرهيزگاران يا متّقين است.

٣- براى يك سال خود اندوخته كند، و اين پايينترين مراتب و درجه صالحان است.

كسى كه براى مدّتى بيشتر مال ذخيره كند در زمره عوام قرار گرفته و از محدوده خواصّ بكلّى خارج شده است.

بنابراين غناى انسان شايسته و عفيف و آرامش دل او در اندوختن قوت يك سال است، و غناى خواصّ در چهل روز و غناى خواصّ خواص در يك شبانه روز است.

آداب فقير در قبول عطاى بدون درخواست‌

فقير بايد در چيزى كه به او مى‌رسد سه امر را در نظر گيرد: عين مال، غرض دهنده و غرض خود را در گرفتن آن.

امّا عين مال بايد حلال و از هر گونه شبهه پاك باشد، و اگر در آن شبهه‌اى باشد بايد از گرفتن آن دورى جويد. ما در كتاب حلال و حرام درجات شبهه و آنچه را دورى از آن واجب و يا گرفتن آن مستحبّ است ذكر كرده‌ايم.

امّا غرض دهنده بيرون نيست از اين كه آن را يا به طيب خاطر مى‌دهد و مقصودش جلب محبّت اوست كه در اين صورت آنچه مى‌دهد هديّه است، و يا قصدش كسب ثواب است كه در اين صورت آنچه داده صدقه و يا زكات مى‌باشد و يا منظورش آوازه و ريا و سمعه است، در اين صورت ممكن است نيّت او منحصر در همين مقصود و يا با بقيّه اغراض همراه باشد.

اوّل- كه هديه است در گرفتن آن باكى نيست، چه قبول هديه سنّت پيامبر خدا (ص) است. ليكن بايد در آن منّتى نباشد و اگر همراه با منّتى باشد ترك آن سزاوارتر است و