راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥١٧ - قسم اوّل- در جلب آنچه نافع است

سخنانى طولانى گفته كه در نقل آنها سودى نيست، بويژه با آنچه ما در اين مورد توضيح داده و گوشزد كرده‌ايم. سپس غزّالى مى‌گويد:

اگر بگويى: آيا افضل اين است كه انسان در خانه‌اش بنشيند يا بيرون بيايد و كاسبى كند؟

بدان اگر با ترك كسب براى فكر و ذكر و اخلاص و صرف اوقات در عبادت فراغت مى‌يابد، و كسب، اين امور را بر او مشوّش مى‌كند، و در همان حال از مردم انتظار ندارد كه بر او وارد شوند تا چيزى برايش بياورند بلكه در صبر و اعتماد بر خدا قويدل است نشستن در خانه براى او سزاوارتر مى‌باشد و چنانچه در خانه دلش مضطرب مى‌شود و چشم به مردم دارد كاسبى براى او شايسته‌تر است، زيرا توجّه دل به سوى مردم سؤال از طريق دل است و ترك آن مهمتر و لازمتر از ترك كسب است و متوكّلان چيزى را كه دلشان در انتظار آن بود نمى‌گرفتند.

مى‌گويم: بلكه در هر دو صورت كسب براى او افضل مى‌باشد و نشستن در خانه خود را در معرض ذلّت قرار دادن است، زيرا اگر چه او به دل و زبان از مردم چيزى نخواسته است ليكن به زبان حال از آنها سؤال و درخواست كرده است. بعلاوه افضل عبادات را بكلّى ترك كرده و بسا سربار زندگى مردم نيز شده است و چقدر اين با آنچه غزّالى گفته است تفاوت دارد. چنان كه گفته شد خداوند داوود (ع) را كه از بيت المال ارتزاق مى‌كرد مورد سرزنش قرار داد.«١٢» امام صادق (ع) فرموده است: «اگر بتوانى كه سربار مردم نباشى چنين كن.»«١٣» پيامبر خدا (ص) فرموده است: «كسى كه زحمت خود را به دوش مردم اندازد ملعون است.»«١٤» امير مؤمنان (ع) فرموده است:

لنقل الصّخر عن قلل الجبال *** أعزّ إلىّ من منن الرّجال«١٥»

يقول النّاس لي في الكسب عار *** فقلت العار في ذلّ السؤال«١٦»