راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٤٨ - درجات زهد و اقسام آن

پرهيز از هر چيزى است كه خداوند حرام كرده است.»«٥٧»

از امام صادق (ع) روايت شده است كه از آن حضرت درباره زاهد در دنيا پرسيدند فرمود: «كسى است كه حلال را از بيم حساب آن و حرام را از ترس عقاب آن ترك مى‌كند.»«٥٨»

در مصباح الشّريعة«٥٩» از آن حضرت نقل شده كه فرموده است: زهد كليد در آخرت و بيزارى از آتش است و عبارت از اين است كه هر چيزى كه تو را از خداوند باز مى‌دارد ترك كنى بى آن كه بر از دست رفتن آن اندوه خورى و بر ترك آن به خود بنازى و در برابر آن انتظار گشايش و ستايش و عوضى داشته باشى بلكه نبودن آن را راحت و بودن آن را آفت بدانى، و پيوسته از آفت گريزان و به راحتى تمسّك داشته باشى. زاهد كسى است كه آخرت را بر دنيا، ذلّت را بر عزّت، كوشش را بر استراحت، گرسنگى را بر سيرى، عافيت آينده را بر محنت حاضر و تذكّر را بر غفلت برگزيند، و خود در دنيا و دلش در آخرت باشد. پيامبر خدا (ص) فرموده است: «دوستى دنيا اساس هر گناه است.» آيا نمى‌بينى چگونه دوست مى‌دارد چيزى را كه خداوند آن را دشمن داشته است و چه خطايى از اين سخت‌تر است؟ يكى از اهل بيت (ع) فرموده است: اگر همه دنيا لقمه‌اى در دهان كودكى بود ما او را سنگباران مى‌كرديم پس حال كسى كه در طلب دنيا و حرص بر آن، حدود الهى را ناديده مى‌گيرد چگونه خواهد بود. دنيا خانه‌اى است كه اگر به ساكن خود نيكى داشت به تو رحم مى‌كرد و نيكو از تو جدا مى‌شد. پيامبر خدا (ص) فرموده است: «هنگامى كه خداوند دنيا را آفريد او را به طاعت خود فرمان داد و او به طاعت پروردگارش گردن نهاد، خداوند به او فرمود: هر كس تو را طلب كند با او مخالفت كن و آن كه با تو مخالفت كند با وى موافقت كن»، از اين رو دنيا بر همان چيزى است كه خدا به او سفارش كرده و آن را بر او واجب ساخته است.

غزّالى مى‌گويد: آنچه گفته شد درباره انواع چيزهايى بود كه بايد در آنها زهد ورزيد امّا زهد از نظر احكام بر سه قسم منقسم مى‌شود:

١- واجب ٢- مستحب ٣- سلامت‌